1. Ana Sayfa
  2. Liste
  3. Edep Ve Adap – Başlangıç

Edep Ve Adap – Başlangıç

edep-yahu

“Veli olmak için ahlâk-ı ilâhiyye ile ahlâklanmalıdır.”

Edep ve Ahlâk bakımından en zengin olan kişiler veliler ve peygamberlerdir. Ve onların izinde yürüyen kişilerdir. Ahlak, Hayvani hallerden kurtulup insani meziyetler ile süslenmektir.

[lwptoc]

Nefsin Başlangıç noktası Edep – Ahlak!

İslam Dininde herşeyden evvel bir insan terbiyesine / nefsini yenmesine edep ve haya kavramları ile başlamalıdır. İnsanoğlu öncelikle babasından ve büyüklerinden alacağı terbiyeler ile ruhunu yüceltebilir. Bu dersler ya da eğitimler henüz küçük yaşta olmalı ki, büyüdüğünde meyvesini alsın.
Edep ve Adap – haya üzerine Hacı Bektaş-i Veli‘nin şu sözü ile başlamak gerekir;” Eline, beline, diline sahip çık!“. Bu söz insanoğlu için adeta yüzyıllar geçsede varlığını sürdürecek bir söz haline gelmiştir.

Not:Kevser Yeşiltaş – Işık Eri isimli kitabında Hacı Bektaş-i Veli’nin hayatını ele almıştır.

İnsanoğlu yaratılış gayesi ile sürekli hatalara düşme eğilimine müsait canlıdır. Dünya’da iyiyi ve kötüyü bilmeseydik, hangimiz iyi bir eylemde bulunurduk? İşte bu durum insanların sevap ve günahlarını kendi yaptıkları ve yapacaklarının göstergesidir.

Kuran-ı Kerim’de iyilik Ve Kötülük Üzerine Ayetler

“İyilik de kötülük de hepsi Allah’tandır.” (Nisa,78)

“Sana gelen her iyilik Allah´tandır, sana ne kötülük dokunursa kendindendir..” (Nisa, 79)

Bu iki ayeti okuyan kişi ilk baktığında mana derinliğini görmeden evvel, bu iki ayetin çeliştiğini düşünecektir. Velakin düşünmek gerekir ve yorumlamak gerekirse: “İyilik ve kötülük hepsi Allah’tandır” mealinde ki ayetin manası: iyiliği ve kötülüğü yaratan Allah’tır demektir.
Bazı ehl-i sünnet büyükleri ise bu meali şu şekilde açıklamaktadır : “Hayrın da şerrin de yaratıcısı Allah’tır” bu ayetin açıklaması hükmünde yer almaktadır.

İyilik Üzerine Örnek

Eylemleri oluşturma noktasına gelmeden evvel sürecin ismi olan ” sebepler dairesi safhasında” insanın iradesi katkı sağlamaktadır. Çünki iyilikler vücudi/icadi ancak Yaratmaya kadir olan sadece Allah’tır. Bizler Allah’ın nimetlerini kendimizde var olduğunu hisssettiğimizde bir başkalarına paylaşmamız esas amacımız olmalıdır. Yolda gördüğünüz aç ve ya yetim bir kişiye yemek ve diğer nimetlerden ikram ettiğinizde sevap’tır. Bu iyiliğin %99’u icadi olduğundan dolayı tamamen Allah’a aittir. Çünki o meyveyi olgunlaştıran ve yeşerten sadece yaratan kudretinden gelmektedir.
Fakat, size ait değildir hiçbirşey. Bu Sözü şu ifade ile pekiştirmek gerek: Yunus Emre (k.S) hayatına dair bir kitapta : ” Biz hiçbirşeye sahip ve malik değiliz, herşeye sahip ve malik olan sadece ALLAH’tır” ifadesi yer almaktadır. Bu söz herşeyin yaratıcısı ve sahibi sadece Allah’tır ifadesi ile pekişmektedir.

Kötülük Üzerine Örnek

Dünya üzerinde yapılan kötülükler ise ademidir. Çünki yokluğa dayanmaktadır. Yaratmaya dayalı olmadığından ötürü insanlar o kötülüklere sahip çıkabilir ve sahiplenebili. Örneğin sabah namazının iki rekat sünneti dahi, dünya üzerinde herşeyin en üstünde olduğu bilinmektedir. Sabah namazının önemi bazı hadislerde çokça yer verilmektedir.

Şimdi yolda yürüyen iki kişi olduğunu varsayalım, bir yaşlı amca yolda düşüyor ve kalkamıyor. Karşıdan gelen genç ise onu kaldırıyor. Bu olay sünnettir. Çünki her ne kadar iyilik olarak görünse de bizlerin bilemeyeceği olaylar ve göremediğimiz dünyalarca sırlara sahip olan Allah’In nimetleri ve kudreti insanların bulunduğu dünyada gezmektedir. Bizler iyilik yaptığımızı zannederiz velakin o bir sünnettir!

Peki ya o Amca’yı sen kaldırmasaydın? O amcayı sen kaldırmyasaydın gelip bir başkası illa ki kaldıracaktı. Velakin belki bu bir sınavdı. Sen farkında değildin. Yerden kaldrırmadığın amca bir fiil olarak görünse de, bu kötülük kalbinde koca bir siyahlık olarak sana geri dönecek ve sen günahlarına devam ettikçe o siyahlık kalbini saracaktır.

Kötülük Üzerine Ayetler

Nisa Suresi, 119. ayetinde kötülük üzerine Şeytan’ın: Onları -ne olursa olsun- şaşırtıp-saptıracağım, en olmadık kuruntulara düşüreceğim ve onlara kesin olarak davarların kulaklarını kesmelerini emredeceğim ve Allah’ın yarattıklarını değiştirmelerini emredeceğim.” Kim Allah’ı bırakıp da şeytanı dost (veli) edinirse, kuşkusuz o, apaçık bir hüsrana uğramıştır.

En’am Suresi, 128. ayetinde şöyle buyuruluyor: Onların tümünü toplayacağı gün: “Ey cin topluluğu insanlardan çoğunu (ayartıp kendinize kullar) edindiniz” (diyecek). İnsanlardan onların dostları derler ki: “Rabbimiz, kimimiz kimimizden yararlandı ve bizim için tespit ettiğin süreye ulaştık.” (Allah) Diyecek ki: “Allah’ın dilediği dışta olmak üzere, ateş sizin içinde süresiz kalacağınız konaklama yerinizdir.” Şüphesiz Rabbin, hüküm ve hikmet sahibi olandır, bilendir.

İslam Büyüklerinden Bazı Ufak Nasihatler

İmam-ı Rabbanî Hazretlerinden ufak not:

İnsana dünyada ve âhirette zarar veren her şey, ahlâk-ı zemîmeden meydana gelmektedir. Zararların, kötülüklerin başı kötü huylu olmaktır. Ahlâk-ı zemîme Kalbi, Ruhu hasta eder. Hastalığın artması, kalbin, ruhun ölümüne sebep olur. En kötü huy, küfür yani imansızlıktır. Kendinde ahlâk-ı zemîme bulunan kimse, buna yakalanmasının sebebini araştırmalı, bu sebebi yok etmeye, bunun zıddını yapmaya çalışmalıdır. Çünkü insanın alıştığı şeyden kurtulması zordur. Kötü şeyler nefse tatlı gelir.

Peygamber Efendimiz şöyle buyurmuştur:

“Kıyamet günü bana en yakın olanınız, huy ve ahlâk olarak en güzel olanınızdır.” buyurmuşlardır.”
Hz. Mevlana şöyle buyurmaktadır:

Hazret-i Mevlâna buyurur:

“Kalbim: ” İman nedir?” diye aklıma sordu. Aklım da kalbimin kulağına: ” İman edepden ibarettir.” diye fısıldadı.” “Onun için edepsiz kimseler, yalnız kendisine kötülük etmiş olmaz. O, belki edepsizliği yüzünden bütün dünyayı ateşe vermiş olur.”

Yorum Yap

Yazar Hakkında

Blogseyir.com sizlere özgün ve bilgi dolu bir platform alanı oluşturmak için 2020 yılında yayın hayatına başlamıştır. Merak ettikleriniz, bildikleriniz veya bilmediğiniz, ilginizi çekebileceğini düşündüğümüz makaleleri sizlerle paylaşmaktan mutluluk duyuyoruz. Sizler de ekibimizin bir parçası olmak istiyorsanız iletişim bölümünden bizlere ulaşabilir veya [email protected] adresine mail gönderebilirsiniz.

Yorum Yap