1. Ana Sayfa
  2. Kitap Analizleri
  3. Zor Zamanlarda Jane Austen Okumak

Zor Zamanlarda Jane Austen Okumak

janeausten-1536x1239[1]

Austen eserlerinde sık sık dünyanın zalimliğinden bahsediyordu ama aynı zamanda bu zulmün bizi yok etmesine izin veremeyeceğimizi de söylüyordu.

Bu yıl Jane Austen hayranları için hareketli geçecek gibi görünüyor. İngiltere’de kitaplarından esinlenerek yazılan ya da Austen’in hayatına odaklanan üç yeni kitap çıkacak. Ayrıca Emma’nın film uyarlaması, Gurur ve Önyargı’nın da yeni dizisi yayımlanacak.

İki yüzyıllık yazarlığında baskısı hiç bitmemiş bir yazar için bile dikkat çekici olan bu ilgi nereden kaynaklanıyor? Dünya ümitsiz bir hal aldığında tekrar tekrar ona döndüğümüz için olabilir mi?

Tarihsel kanıtlar bunu gösteriyor. Birinci Dünya Savaşı zamanı Austen kitaplarının özel, ucuz basımları siperde savaşan askerlere dağıtılmıştı. Savaş bittiğinde de savaşla sarsılmış eski askerlere edebi terapi için reçete olarak veriliyorlardı. Karakterlerinin atıştığı ya da flört ettiği durağan ve tertipli dünya, yorgun zihinleri iyileştirmeye uygun görülüyordu.

Bundan yirmi yıl sonra Austen’in sağladığı rahatlık yine azalmadı. 1939-1940 arasında İngiltere yine savaşmaya başladığında Gurur ve Önyargı’nın satışları üçe katlandı. Savaştan zaman buldukça kitabı okuyan Winston Churchill, efkârlı bir kıskançlıkla “Ne kadar sakin hayatlar yaşıyor bu insanlar!” demişti.

Austen’in kendini yaşadığı zamanın savaşlarından yalıtması onu, 20. yüzyılın kaçışı olmayan dertlerince kuşatılmış okur için daha da cazip hale getiriyor. Mevcut korku ve endişelerin hiçbiriyle karşılaşmayacakların emin bir şekilde onun kitaplarına saklanabileceklerini biliyor okur. Olağanüstü karakterleri, sinsi ve kıvrak üslubu, her defasında ilaç gibi gelen aklı ve tabii ki son derece tatmin edici mutlu sonlarıyla Austen’in eserleri, okurun kaçabileceği güvenli bir bölge oluşturuyor.

Austen bunu “aydınlık, parlak ve ışıltılı” ruh haliyle açıklamıştı. Baskıcı hissettiren gerçeklikten kaçmak istiyorsanız tam da ihtiyacınız olan şey bu. Ancak sadece bunu söylemenin Austen’in cazibesini tamamen açıklamaya yeteceğine inanmıyorum.

Bizim aksimize hayatın sefaletinden uzak olduğu için Austen’e döndüğümüzü sanmıyorum. Tam tersi, zor zamanlarda savunmasız, açıkta kalmış hissetmenin ve sevdikleri için endişelenmenin ne anlama geldiğini çok iyi bildiği için ona dönüyoruz.

Austen’in edebiyatına güç veren bence tam bu deneyim. Sunduğu tek şey pespembe bir rüya olsaydı tekrar tekrar ona dönmezdik. Austen’in edebiyatında onu güçlendiren bir sertlik mevcut. Her zaman şirin değil ama onun vazgeçilmez bir parçası. Korkunç olaylara nasıl tepki verileceğine dair destekleyici bir reçete sunuyor bize ve bence bu, sürekli maruz kaldığı insani trajedilerden kaynaklanıyor.

Belki Jane Austen savaşı ilk elden deneyimlemedi ama bu ölümle sık sık karşılaşmasına engel değildi. Orta sınıftan bir aileden geliyor olsa bile hayat, onlar için de ölüme karşı verilen bitmez tükenmez bir mücadeleydi. Kız kardeşi 29 yaşında aniden hayatını kaybetti. Kadınlar özellikle hamilelik sırasında tehlike altındaydı: Austen’in üç üvey kız kardeşi doğum yaparken öldü, ikisi de doğumdan sonra. Austen kitaplarının ölü annelerle dolup taşmasına hiç şaşırmamalı.

Austen’in bu amansız ölümlerle uzlaşmadı. Perişan ve umutsuz bir ruh haline bürünmeyi kabul etmedi, aksine, sert bir şekilde meydan okudu ve bu bugün bile şaşırtma kudretine sahip.

Pek çok yaşıtı aksine Austen’in duygusallığa zamanı yoktu. Dünyanın zalimliğini sık sık ima ediyordu eserlerinde, ama aynı zamanda bu zulmün bizi yok etmesine izin veremeyeceğimizi de söylüyordu.

Austen’in gerçekten de değer verdiği şey direnme gücü. Sevilen tüm karakterlerinde dirençliliği görebiliyoruz. Ona göre korkunç olaylara boyun eğmeye zamanımız yok. Dünyanın bize fırlattığı dehşetle mücadele etmek için içimizdeki kuvveti bulmamız gerekiyor.

Yorum Yap

Yazar Hakkında

Blogseyir.com sizlere özgün ve bilgi dolu bir platform alanı oluşturmak için 2020 yılında yayın hayatına başlamıştır. Merak ettikleriniz, bildikleriniz veya bilmediğiniz, ilginizi çekebileceğini düşündüğümüz makaleleri sizlerle paylaşmaktan mutluluk duyuyoruz. Sizler de ekibimizin bir parçası olmak istiyorsanız iletişim bölümünden bizlere ulaşabilir veya [email protected] adresine mail gönderebilirsiniz.

Yorum Yap